Voorlopige aanslag: wat is het en wanneer is het slim? (2026)
Een voorlopige aanslag is een schatting van je inkomstenbelasting voor het lopende jaar, zodat je alvast maandelijks betaalt of juist eerder geld terugkrijgt.
Dat kan slim zijn om verrassingen te voorkomen, belastingrente te beperken en je cashflow te plannen.
Nieuw in deze categorie
Belastingaangifte voor beginners (2026),
wil je snappen hoe box 1, 2 en 3 werken
Inkomstenbelasting uitgelegd (2026)
en check ook deadlines en boetes
Wanneer moet je belastingaangifte doen (2026)
Wat is een voorlopige aanslag?
Een voorlopige aanslag is een berekening van de Belastingdienst op basis van een verwachte situatie in het lopende jaar.
Denk aan je geschatte inkomen, aftrekposten en vermogen.
Het doel is simpel: in plaats van één grote afrekening achteraf, kun je gedurende het jaar al maandelijks betalen
of juist maandelijks geld terugkrijgen.
Voorlopige aanslag vs definitieve aanslag
- Voorlopig: gebaseerd op schatting, kan tussendoor aangepast worden
- Definitief: volgt na je echte aangifte (met echte cijfers), dat is de eindafrekening
Waarom bestaat dit systeem?
Veel mensen hebben inkomsten die veranderen: bonussen, wisselende uren, eigen inkomsten naast loondienst,
of aftrekposten die niet elk jaar hetzelfde zijn.
Met een voorlopige aanslag kan de Belastingdienst de belasting alvast “spreiden” en voorkom jij een grote verrassing achteraf.
- Verwacht je dat je moet bijbetalen Dan kun je alvast maandbedragen betalen
- Verwacht je dat je geld terugkrijgt Dan kun je dat eerder ontvangen in maandelijkse stukjes
Wanneer is een voorlopige aanslag slim in 2026?
1) Als je vaak moet bijbetalen na je aangifte
Sommige mensen krijgen elk jaar een naheffing: ze moeten na de aangifte nog veel extra betalen.
Met een voorlopige aanslag kun je dat bedrag uitsmeren over het jaar.
Dat maakt je budget voorspelbaarder.
2) Als je inkomen sterk wisselt
Wisselende inkomsten kunnen ontstaan door bijvoorbeeld variabele uren, bonus, tijdelijk werk, freelance klusjes of inkomsten uit een side hustle.
In zulke situaties is een voorlopige aanslag handig om je belasting beter “mee te laten bewegen”.
3) Als je grote aftrekposten verwacht
Denk aan situaties waarin je in dat jaar waarschijnlijk recht hebt op flinke aftrekposten.
Dan kan een voorlopige teruggave je helpen om niet onnodig te lang op je geld te wachten.
4) Als je je cashflow strak wilt plannen
Ook zonder “problemen” kiezen mensen soms voor een voorlopige aanslag, puur om maandelijks vaste lasten en belasting
in één ritme te krijgen.
Zeker als je liever niet spaart voor een grote betaling achteraf.
Een voorlopige aanslag is gebaseerd op jouw schatting.
Als je te optimistisch rekent (te weinig inkomen of te veel aftrek), kan je later moeten bijbetalen
en in sommige situaties ook belastingrente betalen.
Voorlopige teruggave: wat is dat?
Als de schatting uitkomt op “je krijgt geld terug”, heet het vaak in de praktijk een voorlopige teruggave.
Dat betekent: je krijgt alvast maandelijks een bedrag terug, terwijl de definitieve afrekening later volgt.
Zie het als “voorschot op je teruggaaf”.
Krijg je uiteindelijk minder terug dan gedacht, dan kan dat later weer verrekend worden.
Hoe vraag je een voorlopige aanslag aan of wijzig je hem?
In de praktijk kun je meestal drie dingen doen:
- Aanvragen: als je nog geen voorlopige aanslag hebt
- Wijzigen: als je inkomen, aftrekposten of situatie verandert
- Stopzetten: als de aanslag niet meer past bij je jaar
- Je gaat meer of minder werken
- Je start met extra inkomsten (bijvoorbeeld bijverdiensten)
- Je stopt met een inkomstenbron
- Je krijgt een grote bonus of nabetaling
- Je aftrekposten veranderen (bijvoorbeeld grote kosten die je toch niet maakt)
Tip: als je wijziging doorvoert, kijk dan ook even naar het nieuwe maandbedrag en check of dat logisch voelt.
Een sprong van “bijna niks” naar “heel veel” is vaak een signaal dat er iets verkeerd is ingevuld.
Wat zijn de risico’s en valkuilen?
Te laag betalen
Als je gedurende het jaar te weinig betaalt (of te veel terugkrijgt), volgt bij de definitieve aanslag vaak een bijbetaling.
Dat is niet per se fout, maar het kan vervelend zijn als het bedrag groot is.
Te hoog betalen
Andersom kan ook: je betaalt te veel, of je krijgt minder terug dan je had kunnen krijgen.
Je geld “staat dan vast” totdat de definitieve aanslag klaar is.
Veranderingen niet doorgeven
De grootste valkuil is simpel: je situatie verandert, maar je voorlopige aanslag blijft gebaseerd op oude info.
Daardoor kan je maandbedrag totaal niet meer kloppen.
Hoe vaker je jaar afwijkt van “standaard loondienst zonder verrassingen”, hoe slimmer het is om je voorlopige aanslag tussendoor te controleren.
Veelgestelde vragen
Is een voorlopige aanslag verplicht?
Meestal niet. Het is vooral een hulpmiddel om te spreiden of eerder terug te krijgen.
De definitieve afrekening gebeurt alsnog via je aangifte.
Kan ik een voorlopige aanslag meerdere keren aanpassen?
Vaak wel. Het is juist bedoeld om aan te sluiten op je actuele situatie.
Als je inkomen of aftrekposten veranderen, is wijzigen vaak verstandig.
Is een voorlopige aanslag handig als ik ondernemer ben?
Voor mensen met wisselende inkomsten kan het extra nuttig zijn, omdat de “eindafrekening” anders groot kan worden.
Het belangrijkste is: realistisch schatten en bij wijzigingen meteen bijsturen.
Conclusie
Een voorlopige aanslag is in 2026 vooral slim als je vooruit wilt plannen:
je spreidt belastingbetalingen over het jaar of ontvangt een verwachte teruggave eerder.
Het werkt het best als je eerlijk schat en je aanslag aanpast zodra je situatie verandert.
Disclaimer: dit artikel is algemene informatie en geen persoonlijk belastingadvies. Regels en percentages kunnen veranderen en jouw situatie kan afwijken.