Box 3 (vermogen) uitgelegd (2026): sparen, beleggen en belasting
Laatst bijgewerkt:
In box 3 betaal je belasting over inkomen uit sparen en beleggen.
In 2026 werkt dat meestal met een fictief rendement: de Belastingdienst schat je rendement op basis van soorten vermogen (spaargeld, beleggingen, schulden) en rekent daarover belasting.
In deze gids lees je wat meetelt, wat is vrijgesteld, hoe de berekening werkt en waar de valkuilen zitten.
Handig om erbij te lezen binnen deze categorie:
Wat is box 3?
Box 3 gaat over je vermogen, zoals spaargeld en beleggingen. Denk aan banktegoeden, aandelen, ETF’s, obligaties, crypto en bijvoorbeeld een tweede woning.
Je betaalt alleen box 3-belasting als je vermogen hoger is dan het heffingsvrij vermogen (de vrijstelling). [oai_citation:0‡Belastingdienst](https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/bldcontentnl/belastingdienst/prive/inkomstenbelasting/heffingskortingen_boxen_tarieven/boxen_en_tarieven/box_3)
Belangrijk detail: box 3 gaat niet over je salaris of winst uit onderneming (dat valt meestal in box 1), maar over wat je “overhoudt” aan vermogen.
De peildatum: waarom 1 januari zo belangrijk is
Voor box 3 kijkt de Belastingdienst naar je vermogen op 1 januari van het jaar waarover je aangifte doet.
Dus voor belastingjaar 2026 gaat het om je situatie op 1 januari 2026. [oai_citation:1‡Belastingdienst](https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/nl/box-3/content/berekening-box-3-inkomen-2026)
Dat betekent: een grote aankoop of overboeking vlak vóór of vlak ná 1 januari kan je box 3-positie sterk veranderen.
Wat telt mee als vermogen in box 3?
In grote lijnen vallen deze dingen vaak in box 3:
- Spaargeld en geld op betaalrekeningen
- Beleggingen zoals aandelen, ETF’s, obligaties en beleggingsrekeningen
- Crypto (zoals Bitcoin en altcoins) valt in principe ook onder “overige bezittingen”
- Tweede woning of vakantiewoning (niet je eigen hoofdwoning) [oai_citation:2‡Belastingdienst](https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/bldcontentnl/belastingdienst/prive/inkomstenbelasting/heffingskortingen_boxen_tarieven/boxen_en_tarieven/box_3)
- Vorderingen (geld dat anderen jou nog moeten betalen, in bepaalde gevallen)
Dit is precies waarom hypotheekrenteaftrek en “eigenwoningforfait” los worden behandeld
Heffingsvrij vermogen in 2026
In 2026 geldt een heffingsvrij vermogen van € 59.357 per persoon.
Heb je een fiscale partner, dan kun je samen (in totaal) een hogere vrijstelling hebben. [oai_citation:3‡Belastingdienst](https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/nl/box-3/content/berekening-box-3-inkomen-2026)
Je betaalt alleen belasting over het deel van je vermogen boven deze vrijstelling. [oai_citation:4‡Belastingdienst](https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/bldcontentnl/belastingdienst/prive/inkomstenbelasting/heffingskortingen_boxen_tarieven/boxen_en_tarieven/box_3)
Hoe wordt box 3 in 2026 berekend?
Voor 2026 rekent de Belastingdienst meestal met een fictief rendement (een schatting) per categorie vermogen.
De kern is:
- Stap 1: bepaal je bezittingen en schulden op 1 januari
- Stap 2: trek (toegestane) schulden af en daarna het heffingsvrij vermogen
- Stap 3: verdeel de overblijvende grondslag over categorieën (spaargeld, overige bezittingen, schulden)
- Stap 4: reken per categorie een fictief rendement uit en tel alles op
- Stap 5: over het totaalrendement betaal je belasting
De Belastingdienst rekent dit uiteindelijk voor je uit in de aangifte, maar het helpt enorm als je snapt wat er gebeurt
De percentages in 2026 (fictief rendement + belastingtarief)
Voor 2026 gebruikt de Belastingdienst onder andere deze percentages:
- Banktegoeden: 1,28% fictief rendement [oai_citation:5‡Belastingdienst](https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/nl/box-3/content/berekening-box-3-inkomen-2026)
- Overige bezittingen (o.a. beleggingen en crypto): 6,00% fictief rendement [oai_citation:6‡Belastingdienst](https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/nl/box-3/content/berekening-box-3-inkomen-2026)
- Schulden: 2,70% (werkt als “negatief rendement” in de berekening) [oai_citation:7‡Belastingdienst](https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/nl/box-3/content/berekening-box-3-inkomen-2026)
- Belastingtarief box 3: 36% over het berekende box 3-inkomen [oai_citation:8‡Belastingdienst](https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/bldcontentnl/belastingdienst/prive/inkomstenbelasting/heffingskortingen_boxen_tarieven/boxen_en_tarieven/box_3)
Schulden tellen niet onbeperkt mee: er is in 2026 een drempel voordat schulden meetellen (namelijk € 3.800). [oai_citation:9‡Belastingdienst](https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/nl/box-3/content/berekening-box-3-inkomen-2026)
Voorbeeldberekening (simpel, maar realistisch)
Stel, je hebt op 1 januari 2026:
- Spaargeld: € 80.000
- Beleggingen (ETF’s/aandelen/crypto samen): € 50.000
- Schulden: € 10.000
1) Schulden die meetellen
Drempel schulden in 2026 is € 3.800, dus “aftrekbare” schuld = € 10.000 − € 3.800 = € 6.200 [oai_citation:10‡Belastingdienst](https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/nl/box-3/content/berekening-box-3-inkomen-2026)
2) Grondslag sparen en beleggen
Bezittingen totaal = € 130.000
Grondslag vóór vrijstelling = € 130.000 − € 6.200 = € 123.800
3) Rendementsgrondslag (na heffingsvrij vermogen)
Heffingsvrij vermogen = € 59.357, dus rendementsgrondslag = € 123.800 − € 59.357 = € 64.443 [oai_citation:11‡Belastingdienst](https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/nl/box-3/content/berekening-box-3-inkomen-2026)
4) Verdeling over categorieën + rendement
In de aangifte wordt je rendementsgrondslag verdeeld over spaargeld, overige bezittingen en schulden op basis van verhoudingen [oai_citation:12‡Belastingdienst](https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/nl/box-3/content/berekening-box-3-inkomen-2026)
Daarna wordt per deel het fictieve rendement toegepast (1,28% voor banktegoeden en 6,00% voor overige bezittingen, schulden 2,70% negatief) [oai_citation:13‡Belastingdienst](https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/nl/box-3/content/berekening-box-3-inkomen-2026)
5) Belasting
Over het berekende box 3-inkomen betaal je in 2026 36% belasting [oai_citation:14‡Belastingdienst](https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/bldcontentnl/belastingdienst/prive/inkomstenbelasting/heffingskortingen_boxen_tarieven/boxen_en_tarieven/box_3)
Tip: je hoeft dit niet handmatig perfect te kunnen, maar dit voorbeeld laat zien waarom veel beleggingen (6,00%) in box 3 zwaarder “meedraaien” dan spaargeld (1,28%)
Werkelijk rendement doorgeven: wanneer kan dat relevant zijn?
De uitleg hierboven gaat over de methode met fictief rendement.
De Belastingdienst geeft aan dat je ook kunt kijken naar werkelijk rendement en verwijst daarvoor naar “herstel box 3” informatie. [oai_citation:15‡Belastingdienst](https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/bldcontentnl/belastingdienst/prive/inkomstenbelasting/heffingskortingen_boxen_tarieven/boxen_en_tarieven/box_3)
In de praktijk is dit vooral interessant als je werkelijke rendement (bijvoorbeeld door koersdalingen of lage opbrengst) lager is dan wat de fictieve methode aanneemt
Veelvoorkomende vragen (normale taal)
Valt crypto in box 3 in 2026?
In de praktijk wordt crypto voor particulieren meestal behandeld als vermogen in box 3 (onder “overige bezittingen”)
Dat betekent dat het in de categorie kan vallen met het hogere fictieve rendement
Wanneer betaal je geen box 3-belasting?
Als je totale box 3-vermogen onder het heffingsvrij vermogen blijft
In 2026 is dat € 59.357 per persoon [oai_citation:16‡Belastingdienst](https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/nl/box-3/content/berekening-box-3-inkomen-2026)
Tellen schulden altijd mee?
Schulden tellen pas mee boven een drempel
In 2026 is die drempel € 3.800 [oai_citation:17‡Belastingdienst](https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/nl/box-3/content/berekening-box-3-inkomen-2026)
Is een tweede woning box 3?
Een tweede woning wordt door de Belastingdienst genoemd als voorbeeld van vermogen in box 3 [oai_citation:18‡Belastingdienst](https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/bldcontentnl/belastingdienst/prive/inkomstenbelasting/heffingskortingen_boxen_tarieven/boxen_en_tarieven/box_3)
De precieze waardering en uitzonderingen kunnen per situatie verschillen
Veelgemaakte fouten in box 3
- Vergeten rekeningen: meerdere betaal- en spaarrekeningen niet compleet invullen
- Crypto niet meenemen: denken dat het “onzichtbaar” is
- Schulden verkeerd toepassen: de drempel vergeten of een schuld opvoeren die niet meetelt
- Peildatum verwarren: kijken naar het gemiddelde saldo in plaats van 1 januari
Conclusie
Box 3 in 2026 draait om je vermogen op 1 januari: spaargeld en beleggingen tellen mee, schulden soms ook, en je hebt een vrijstelling.
Boven het heffingsvrij vermogen (€ 59.357) wordt een fictief rendement berekend per categorie en daarover betaal je 36% belasting [oai_citation:19‡Belastingdienst](https://www.belastingdienst.nl/wps/wcm/connect/nl/box-3/content/berekening-box-3-inkomen-2026)
Disclaimer: dit artikel is bedoeld als algemene uitleg en is geen persoonlijk belastingadvies
Twijfel je over jouw situatie, check dan altijd je aangifte in Mijn Belastingdienst of overleg met een adviseur