Wat is auteursrecht precies?

Auteursrecht is het exclusieve recht van een maker op een creatief werk. Het ontstaat automatisch wanneer iemand een originele intellectuele prestatie levert. Voorbeelden van beschermde werken zijn:

• Artikelen en boeken
• Foto’s en illustraties
• Video’s, muziek en ontwerpen
• Softwarecode

De kern van auteursrecht is dat het altijd gekoppeld is aan een menselijke maker. Zonder mens geen auteur, en zonder auteur normaal gesproken geen auteursrechtelijke bescherming.

Waarom AI voor verwarring zorgt

AI-systemen produceren teksten en beelden zonder dat een mens die inhoud direct schrijft of tekent. Het model berekent statistisch wat een logisch antwoord is op basis van trainingsdata. Daardoor ontstaat een nieuwe situatie:

Kan iets dat door een machine is gemaakt wel auteursrecht hebben?

Dat is één van de meest gestelde vragen van dit moment. Het antwoord hangt af van twee lagen: de wet en de licentie van de gebruikte AI-tool.

Heeft AI-output auteursrecht?

In 2026 is de meest gangbare juridische interpretatie in de EU als volgt:

• Ruwe AI-gegenereerde tekst → meestal niet auteursrechtelijk beschermd
• Door AI gemaakte afbeelding → auteursrechtelijk grijs gebied
• AI-output die aantoonbaar creatief door een mens is bewerkt → kan wél beschermd zijn

Het gaat dus vooral om de menselijke bewerking en creatieve keuzes. AI op zichzelf creëert geen nieuwe rechten zoals een menselijke auteur dat doet.

Dat betekent ook dat niemand automatisch exclusief eigenaar is van een tekst alleen omdat hij door AI is gegenereerd.

Wie is dan eigenaar?

Ook al is AI-output vaak rechtenvrij, betekent dat niet dat je hem zonder meer overal mag gebruiken. De gebruiksvoorwaarden van het platform bepalen meestal:

• Of je commerciële rechten krijgt op de output
• Of je verplicht bent attributie te vermelden
• Welke vormen van misbruik verboden zijn
• Of gegenereerde content mag worden doorverkocht

Bij de meeste moderne AI-platforms geldt dat de gebruiker via een licentie het recht krijgt om output te publiceren, zeker bij betaalde accounts.

Belangrijk: het AI-platform blijft altijd eigenaar van het onderliggende model en de technologie.

Trainingsdata en mogelijke inbreuk

Een tweede belangrijk vraagstuk is de herkomst van de data waarop AI is getraind.

AI-modellen leren van bestaande bronnen. Wanneer een gebruiker een prompt invoert die expliciet vraagt om:

• een bestaande tekst letterlijk na te schrijven
• een afbeelding te maken in de exacte stijl van een levende artiest
• beschermde personages te reproduceren

dan kan er sprake zijn van auteursrechtelijke inbreuk – zelfs als de uiteindelijke output door AI is gemaakt.

Met andere woorden: de prompt kan het probleem zijn, niet alleen het resultaat.

AI-teksten gebruiken op websites en in marketing

Voor veel Nederlanders is AI vooral interessant als hulpmiddel om online geld te verdienen. Denk aan:

• Blogs en informatieve artikelen
• Advertentieteksten
• Nieuwsbrieven
• Productbeschrijvingen in webshops

Dit gebruik is in 2026 in de praktijk gewoon toegestaan, zolang men:

• geen plagiaat pleegt
• geen beschermde werken nabootst
• geen merkenrecht schendt
• geen misleidende claims publiceert

AI kan zo bijdragen aan betere vindbaarheid, meer contentproductie en dus hogere advertentie-inkomsten voor websites.

AI-beelden en kunst

Bij afbeeldingen ligt het gevoeliger. De huidige discussie draait om de vraag of:

een AI-gegenereerd beeld een afgeleid werk kan zijn wanneer het te veel lijkt op bestaande creaties.

Daarom is het verstandig om extra op te letten bij:

• Stijlprompts met namen van artiesten
• Genereren van bekende figuren
• Uploaden van beschermde afbeeldingen als basis

Hoe meer een AI-beeld lijkt op een bestaand werk, hoe groter het juridische risico.

AI en auteursrecht in het onderwijs

In scholen en universiteiten speelt AI-detectie vaak een rol. Maar ook daar geldt: het gebruik van AI als hulpmiddel is niet verboden. Het wordt pas problematisch wanneer regels worden overtreden of AI wordt ingezet om menselijk werk te vervangen waar dat niet is toegestaan.

Meer over AI-detectie lees je hier:
AI detectie: kan je zien of tekst door AI is geschreven?

AVG en privacy-aspecten

Wie AI gebruikt krijgt niet alleen met auteursrecht te maken, maar ook met privacywetgeving zoals de AVG. Bedrijven en websites moeten oppassen met het invoeren van persoonsgegevens in chatbots.

Zie voor een praktische checklist:

• AI en AVG: praktische checklist
• AI en privacy: wat je nooit moet delen met chatbots

Commerciële verantwoordelijkheid

Als gebruiker van AI ben je in 2026 zelf verantwoordelijk voor wat je publiceert. AI kan helpen met creëren, maar de controle op:

• feiten
• originaliteit
• juridische juistheid

blijft altijd bij de mens liggen.

Conclusie

AI is een krachtig hulpmiddel, maar auteursrecht is en blijft een menselijk recht. In 2026 geldt dat AI-output vaak geen eigen auteursrecht creëert. Wie teksten en beelden uit AI gebruikt moet vooral letten op licenties en op het vermijden van reproductie van bestaande beschermde werken.

Disclaimer: dit artikel is bedoeld als informatieve gids en geen vervanging voor juridisch advies.