Wat bedoelen we met “IB-aangifte” als ondernemer

IB staat voor inkomstenbelasting
Als ondernemer geef je (meestal) je winst uit onderneming op in je aangifte
De Belastingdienst gebruikt jouw cijfers om te berekenen hoeveel belasting je uiteindelijk moet betalen (of terugkrijgt)

De kern is simpel:
omzet minus kosten = winst
Maar in de praktijk hangen er extra regels aan, zoals privé/zakelijk, investeringen en aftrekposten
Daarom helpt het om te weten welke cijfers je minimaal paraat moet hebben

De 10 belangrijkste cijfers die je nodig hebt

1) Totale omzet (excl. btw)

Dit is het totaalbedrag dat je als ondernemer hebt verdiend in het jaar, exclusief btw
Heb je zowel particulieren als zakelijke klanten, dan tel je die bij elkaar op

2) Directe kosten (inkoop en kosten die direct bij omzet horen)

Denk aan inkoop van producten, productiekosten of kosten die je alleen maakt als je verkoopt
Bij diensten kan dit lager zijn, bij e-commerce vaak hoger

3) Overige zakelijke kosten

Dit zijn je bedrijfskosten zoals software, abonnementen, hosting, administratie, marketing, reiskosten, etc.
Belangrijk is dat je dit kunt onderbouwen met facturen en betaalbewijzen

4) Winst (resultaat vóór belasting)

Dit is het getal waar alles om draait
Je winst is meestal: omzet - kosten
Daarna kunnen er nog correcties komen (zoals privégebruik of investeringen)

5) Privé/zakelijk correcties

Sommige kosten zijn deels privé
Bijvoorbeeld telefoon, internet of auto
Dan heb je een percentage nodig dat je zakelijk rekent en wat je privé laat

6) Investeringen (bedrijfsmiddelen)

Koop je iets dat meerdere jaren meegaat (bijvoorbeeld apparatuur), dan valt dat vaak onder investeringen
Dan telt het niet altijd als “kosten in één keer”, maar kan afschrijving meespelen

7) Afschrijvingen (als dat voor jou geldt)

Afschrijving betekent dat je de kosten van een investering over meerdere jaren verdeelt
Niet iedereen heeft dit nodig, maar als je investeert in spullen die langer meegaan, is dit een getal om te kennen

8) Zakelijke bankstanden (begin en eind van het jaar)

Vooral handig als controle: klopt je administratie met wat er echt op je rekening gebeurde
Ook als je geen aparte zakelijke rekening hebt, is het slim om de zakelijke stromen te kunnen herleiden

9) Debiteuren en crediteuren (openstaande facturen)

Had je op 31 december nog facturen die je moest krijgen (debiteuren) of nog moest betalen (crediteuren)
Dan kan dat in sommige situaties relevant zijn voor je jaaroverzicht en controles

10) Eventuele andere inkomstenbronnen

Heb je naast je onderneming ook loon, uitkering of andere inkomsten
Dan heb je die jaaropgaven/overzichten ook nodig omdat alles samen je belastingdruk bepaalt

Welke documenten horen bij die cijfers

• Facturen die je hebt verstuurd (omzetbewijs)
• Facturen die je hebt ontvangen (kostenspecificatie)
• Bankafschriften (controle en bewijs van betalingen)
• Bonnen (kleine uitgaven, reiskosten, etc.)
• Contracten/abonnementen (doorlopende kosten onderbouwen)
• Overzichten van platforms (bijv. advertentie- of affiliate dashboards)
• Jaaropgaven als je ook loon/uitkering had

De grootste valkuil: btw en inkomstenbelasting door elkaar halen

Btw en inkomstenbelasting zijn twee verschillende stromen
Voor je winstberekening voor IB gaat het meestal om bedragen exclusief btw
Als je administratie alle bedragen inclusief btw mixt, ontstaat er snel verwarring

Zorg daarom dat je per factuur duidelijk hebt:

• bedrag exclusief btw
• btw-bedrag
• bedrag inclusief btw

Meer hierover:
Btw-aangifte voor beginners: termen, deadlines en voorbeelden (2026)

Zo richt je je administratie in dat je cijfers “automatisch” ontstaan

1) Werk met vaste categorieën

Zet je kosten vanaf dag 1 in vaste bakjes
Bijvoorbeeld: hosting, software, marketing, reiskosten, administratie, apparatuur
Dan is je jaaroverzicht later geen zoektocht

2) Maak 1 keer per maand een mini-overzicht

• omzet deze maand
• kosten deze maand
• winst (ruw) deze maand

Dit kost 15 minuten, maar bespaart uren bij de aangifte

3) Bewaar bewijs op één plek

Kies één systeem (mapstructuur of boekhoudtool) en hou je eraan
Bijvoorbeeld per maand een map: 2026-01, 2026-02, etc.

4) Splits privé en zakelijk waar je kan

Een aparte zakelijke rekening maakt alles eenvoudiger
Maar ook zonder aparte rekening kan je het netjes doen door zakelijke transacties te labelen en te exporteren

Veelgemaakte fouten bij de IB-aangifte (en hoe je ze voorkomt)

Fout 1: “ik doe het wel in april”

Dan mis je overzicht en moet je alles terugzoeken
Oplossing: elke maand 15 minuten bijhouden

Fout 2: kosten opvoeren zonder bewijs

Zonder factuur of bon is het lastig te onderbouwen
Oplossing: direct uploaden of scannen zodra je iets koopt

Fout 3: privé-uitgaven als zakelijk boeken

Dit kan tot vragen of correcties leiden
Oplossing: werk met percentages of splits waar mogelijk

Fout 4: te weinig reserveren voor belasting

Als je winst groeit, groeit je belasting mee
Oplossing: werk met een belastingpot en kijk ook naar een voorlopige aanslag

Handig om erbij te pakken:
Zakelijke kosten aftrekken als zzp’er: duidelijke checklist (2026)

Veelgestelde vragen

Heb ik een boekhouder nodig

Niet per se
Als je administratie simpel is en je cijfers kloppen, kun je veel zelf
Maar bij groei, meerdere inkomstenbronnen of twijfel kan een boekhouder tijd en fouten besparen

Wat als ik wisselende inkomsten heb

Dan is juist het systeem belangrijk
Houd per maand bij wat er binnenkomt en uitgaat
En stuur indien nodig bij met reserveren of een voorlopige aanslag

Wat is het minimale dat ik echt moet bijhouden

Minimaal: omzet, zakelijke kosten, bewijsstukken en een overzicht van privé/zakelijk waar het mixt
Daarmee kun je meestal al een correcte basis leggen

Conclusie

Een goede IB-aangifte als ondernemer begint niet bij het invullen van het formulier, maar bij je cijfers
Als je omzet, kosten, winst en correcties duidelijk hebt en je bewijs op orde is, wordt je aangifte in 2026 een routineklus in plaats van een stressproject
Houd het simpel, werk met vaste categorieën en check je cijfers maandelijks

Disclaimer: dit artikel is bedoeld als algemene informatie voor 2026 en is geen persoonlijk fiscaal advies. Regels en uitkomsten hangen af van jouw situatie. Bij twijfel: check de Belastingdienst of overleg met een boekhouder of fiscalist.