Wat is een proefberekening toeslagen?

Een proefberekening is een schatting van je toeslag op basis van de gegevens die jij invult.
Denk aan je (verwachte) jaarinkomen, woonsituatie, toeslagpartner, huur, vermogen en bij kinderopvang ook het aantal opvanguren en de kosten.

Het doel is simpel: realistisch inschatten waar je recht op hebt, zodat je niet te veel (of te weinig) toeslag ontvangt.
Te veel ontvangen lijkt fijn, maar eindigt vaak in terugbetalen.

Waarom een proefberekening in 2026 extra belangrijk is

In de praktijk ontstaan terugvorderingen bijna altijd door verschillen tussen verwachting en werkelijkheid.
Een proefberekening helpt je die verschillen vooraf te verkleinen.

• Inkomen schommelt: extra uren, wisselende contracten, bonus, bijbaan
• Situatie verandert: samenwonen, scheiden, verhuizing, ander huurcontract
• Kinderopvang wijzigt vaak: uren, opvangdagen, vakanties, stopzetten
• Vermogen groeit: spaargeld, schenking, erfenis

Hoe beter je vooraf rekent, hoe kleiner de kans op “verrassingen” achteraf.

Stap-voor-stap: zo maak je een realistische proefberekening

Stap 1: bepaal welke toeslagen voor jou relevant zijn

De meest voorkomende toeslagen zijn:

• Zorgtoeslag
• Huurtoeslag
• Kinderopvangtoeslag
• Kindgebonden budget (KGB)

Twijfel je welke je kunt krijgen? Start dan bij het
toeslagen overzicht

Stap 2: schat je jaarinkomen (dit is de grootste factor)

De meeste fouten ontstaan bij het jaarinkomen omdat mensen alleen naar “nu” kijken.
Een proefberekening werkt met een inschatting voor het hele jaar.

Praktische methode:

1. Pak je bruto maandloon (of gemiddelde maandinkomen)
2. Vermenigvuldig met 12
3. Tel vaste extra’s op (vakantiegeld, 13e maand als je die krijgt)
4. Schat variabele extra’s (bonus, overwerk) liever conservatief (dus: reken het mee als het waarschijnlijk is)

Tip bij onzeker inkomen: schat liever iets aan de hoge kant. Dan voorkom je dat je te veel toeslag krijgt.

Stap 3: check je toeslagpartner (vaak vergeten, grote impact)

Toeslagpartner hebben of niet, kan je recht flink veranderen.
Bij een proefberekening moet je dit dus correct invullen.
Als je situatie wisselt in het jaar, is het extra belangrijk om je gegevens te blijven bijwerken.

Hiervoor is deze gids handig:
toeslagen stopzetten of wijzigen

Stap 4: huurtoeslag: let op rekenhuur en woonvorm

Bij huurtoeslag gaat het niet alleen om “wat je betaalt”, maar om de rekenhuur en voorwaarden rond je woning.
Fouten ontstaan vaak doordat mensen servicekosten of kale huur verwarren met rekenhuur.

Check ook:

• Verandering in huurprijs gedurende het jaar
• Verandering in bewoners (huisgenoten, partner)
• Verhuizing (andere huur, nieuwe woonvorm)

Stap 5: kinderopvangtoeslag: reken met echte uren en echte maanden

Kinderopvangtoeslag is berucht om terugvorderingen, omdat uren en facturen vaak wijzigen.
Een goede proefberekening betekent:

• Reken met het aantal uren dat je écht afneemt (niet “maximaal”)
• Reken met de maanden dat je opvang gebruikt (niet automatisch 12)
• Neem vakanties/stopweken mee als de opvang in die periode wijzigt

Stap 6: kindgebonden budget: gezinssituatie en inkomen zijn bepalend

KGB hangt sterk af van je huishoudsituatie en inkomen.
Verandert je situatie (bijvoorbeeld scheiding of nieuw samenwonen), dan kan je recht veranderen.

Stap 7: check je vermogen (als het relevant is)

Vermogen kan invloed hebben op je recht op toeslagen.
Denk aan spaargeld, beleggingen, of geld op rekeningen.
Ook een schenking of erfenis kan je situatie veranderen.

De “realistische schatting”-regel: zo voorkom je terugbetalen

Een simpele regel helpt in bijna alle situaties:
als je twijfelt, schat je inkomen iets hoger en je kosten iets realistischer (niet maximaal).

Waarom? Omdat te hoog inschatten vaak leidt tot een klein nadeel (iets minder toeslag),
terwijl te laag inschatten vaak leidt tot een groot nadeel (terugbetalen + stress).

Veelgemaakte fouten bij proefberekeningen

• Alleen kijken naar netto in plaats van jaarinkomen als basis
• Bonus/overwerk negeren terwijl het waarschijnlijk is
• Toeslagpartner vergeten of verkeerd invullen
• Huur verkeerd invullen (rekenhuur vs kale huur vs servicekosten)
• Opvanguren te hoog invullen (“voor de zekerheid”) met later terugvordering
• Niet wijzigen bij veranderingen waardoor fouten maandenlang doorlopen

Hoe vaak moet je opnieuw proefberekenen?

Je hoeft niet elke week te rekenen. Maar in 2026 is het slim om een vaste routine te gebruiken:

• Elke 3 maanden een korte check (inkomen, partner, huur, opvang)
• Direct bij grote wijzigingen (nieuwe baan, samenwonen, verhuizing, opvang aanpassen)
• Bij jaarovergang opnieuw omdat inkomens en situaties vaak wijzigen

Verandert er iets? Pas dan je gegevens aan om terugbetalen te voorkomen.
Zie ook:
wanneer je toeslagen moet wijzigen

Wat als je tóch moet terugbetalen?

Dan is het vooral belangrijk om niet te panikeren en wél te handelen.
Je kunt meestal kiezen tussen betalen, verrekenen of een betalingsregeling.
De opties staan overzichtelijk in:
Toeslagen terugbetalen: wat zijn je opties?

Veelgestelde vragen

Is een proefberekening hetzelfde als een definitieve beslissing?

Nee. Een proefberekening is een schatting op basis van jouw invoer.
De definitieve berekening volgt later als je echte gegevens over het jaar bekend zijn.

Wat is het belangrijkste veld dat mensen verkeerd invullen?

Meestal het jaarinkomen. Mensen vullen hun huidige maandinkomen in, maar vergeten dat toeslagen op jaarbasis worden beoordeeld.

Kan ik expres lager inkomen invullen om meer toeslag te krijgen?

Dat lijkt aantrekkelijk, maar het risico is groot dat je later moet terugbetalen.
Een realistische schatting geeft de meeste rust en voorkomt financiële verrassingen.

Hoe voorkom ik dat mijn toeslag maandenlang verkeerd staat?

Gebruik een kwartaal-check en wijzig direct bij veranderingen.
Dat voorkomt dat één fout “doortikt” en later een grote terugvordering wordt.

Conclusie

Een proefberekening toeslagen in 2026 is geen formaliteit, maar een praktische manier om geldproblemen te voorkomen.
Reken met een realistisch jaarinkomen, wees scherp op toeslagpartner en woon- of opvanggegevens, en update je gegevens zodra er iets verandert.
Zo krijg je toeslagen die kloppen en verklein je de kans dat je later moet terugbetalen.

Disclaimer: dit artikel is bedoeld als algemene informatie. Regels kunnen wijzigen en persoonlijke situaties verschillen.