Erfenis ontvangen: wat moet je regelen voor de Belastingdienst? (2026)

Een erfenis ontvangen is emotioneel én administratief.
In deze gids leer je wat je in 2026 moet regelen richting de Belastingdienst: welke belastingen kunnen spelen, welke documenten je nodig hebt, wat er gebeurt met box 3 en waar mensen het vaak mis laten gaan.

Laatst bijgewerkt: januari 2026

Eerst dit: welke “belasting” speelt er bij een erfenis?

Bij een erfenis denken veel mensen meteen aan “inkomstenbelasting”, maar meestal gaat het om erfbelasting.
Dat zijn twee verschillende dingen:

Erfbelasting belasting over wat jij erft (afhankelijk van relatie, vrijstelling en wat je ontvangt)
Inkomstenbelasting gaat over inkomen (loon, winst, uitkering) en over vermogen in box 3 op de peildatum

Belangrijk De erfenis zelf is meestal geen “inkomen” zoals salaris
Wel kan de erfenis later invloed hebben op box 3 (vermogen) en soms op toeslagen doordat je vermogen stijgt

Stap 1: bepaal jouw rol en jouw positie in de nalatenschap

Voor de Belastingdienst is vooral belangrijk wat jij uiteindelijk krijgt en wanneer.
Daarom is het slim om eerst helder te hebben:

Ben je erfgenaam volgens testament of volgens de wet
Is er een executeur of afwikkelingsbewindvoerder
Is er een notaris betrokken en komt er een verklaring van erfrecht
Gaat het om geld, een huis, beleggingen, onderneming, of ook schulden

Tip: laat één persoon (executeur, notaris of erfgenaam) een overzicht bijhouden van alle bezittingen en schulden
Dat voorkomt chaos later in de aangifte

Stap 2: maak een boedeloverzicht (bezittingen en schulden)

Erfbelasting draait om de waarde van de nalatenschap en wat jij daarvan ontvangt.
Je hebt daarom meestal een overzicht nodig van onder andere:

Banktegoeden en contant geld
Beleggingen (aandelen, ETF’s, obligaties)
Woning en andere onroerende zaken
Auto, sieraden, waardevolle spullen
Schulden (hypotheek, leningen, openstaande rekeningen)
Eventuele uitvaartkosten en afwikkelkosten (afhankelijk van situatie)

Dit boedeloverzicht is de basis voor een correcte afwikkeling en voorkomt dat je later moet gokken met waardes.

Stap 3: check of je erfbelasting moet betalen

Of je erfbelasting betaalt hangt meestal af van:

De relatie tot de overledene (partner, kind, kleinkind, ouder, ander)
De waarde van wat jij krijgt
Vrijstellingen die voor jouw relatie gelden
Tariefschijven die daarbij horen

Vrijstellingen en tarieven kunnen per jaar veranderen.
De meest veilige aanpak is: wacht niet op aannames, maar baseer je op de brief of aangifte die je ontvangt en de actuele informatie van de Belastingdienst.

Stap 4: aangifte erfbelasting (hoe gaat dat in de praktijk)

In veel situaties stuurt de Belastingdienst (of de notaris) informatie over het doen van aangifte erfbelasting.
Vaak moet dit binnen een bepaalde termijn na het overlijden gebeuren.

Praktisch ziet het proces er vaak zo uit:

Je verzamelt gegevens: testament, erfgenamen, boedeloverzicht, waardes en schulden
Je vult de aangifte erfbelasting in (soms door notaris, soms zelf)
Je ontvangt een aanslag erfbelasting als je boven de vrijstelling uitkomt
Je betaalt binnen de betaaltermijn of regelt uitstel/regeling als dat nodig is

Let op Als er vooral “vast” vermogen is (bijvoorbeeld een huis) maar weinig cash, kan betalen lastig zijn
Dan is het extra belangrijk om op tijd te plannen en niet te wachten tot de aanslag er ligt

Stap 5: wat betekent een erfenis voor box 3

Box 3 kijkt naar je vermogen op 1 januari van het belastingjaar.
Dat betekent:

Ontvang je een erfenis in 2026, dan telt die meestal pas mee in box 3 op 1 januari 2027
Heb je op 1 januari al recht op vermogen maar is het nog “in afwikkeling”, dan is de situatie soms complex
Beleggingen of spaargeld die jij daadwerkelijk bezit op de peildatum horen in jouw box 3

Ook goed om te snappen: de erfenis zelf is niet automatisch “belastingvrij” in box 3.
Het gaat erom hoeveel vermogen je hebt op de peildatum en hoe box 3 dat jaar wordt berekend.

Stap 6: toeslagen en andere effecten

Een hoger vermogen kan invloed hebben op toeslagen en regelingen.
Denk bijvoorbeeld aan situaties waarin een vermogensgrens geldt.

Daarom is het slim om na ontvangst van een erfenis te checken:

Of je vermogen boven een relevante grens komt
Of je je gegevens tussentijds moet aanpassen (bijvoorbeeld bij een voorschot)
Of je later kans hebt op terugbetalen als je vermogen sterk stijgt

Checklist: documenten die je meestal nodig hebt

Overlijdensakte
Testament (als dat er is)
Verklaring van erfrecht (vaak via notaris)
Bank- en beleggingsjaaroverzichten rond het overlijden
Overzicht van schulden (hypotheek, leningen, openstaande rekeningen)
Gegevens over de woning (waarde, hypotheek, eigendom)
Eventuele bewijsstukken van kosten rond de afwikkeling

Veelgemaakte fouten (en hoe je ze voorkomt)

Geen boedeloverzicht maken waardoor cijfers ontbreken of niet kloppen
Termijnen missen waardoor je stress krijgt of een boete riskeert
Alleen aan “cash” denken en een woning of beleggingen vergeten mee te nemen
Box 3 verkeerd begrijpen en de peildatum vergeten
Toeslagen vergeten waardoor je later moet terugbetalen

Veelgestelde vragen

Moet je een erfenis opgeven bij de Belastingdienst?

Vaak wel, via erfbelasting als je boven een vrijstelling uitkomt of als je een aangifte ontvangt.
Daarnaast kan de erfenis later invloed hebben op je box 3-vermogen op de peildatum.

Betaal je altijd erfbelasting als je erft?

Nee, dat hangt af van je relatie tot de overledene, vrijstellingen en wat je ontvangt.
Kleine erfenissen vallen vaak binnen een vrijstelling, grotere erfenissen kunnen (deels) belast zijn.

Is een erfenis inkomen voor de inkomstenbelasting?

Meestal niet.
Wel kunnen opbrengsten uit geërfde bezittingen (zoals rente, dividend of huur) later een rol spelen
en kan je vermogen in box 3 stijgen op de peildatum.

Verder lezen binnen Belasting & Toeslagen

Conclusie

Een erfenis ontvangen betekent: eerst overzicht, dan pas invullen.
Maak een boedeloverzicht, verzamel documenten, let op termijnen en denk alvast na over betaalbaarheid als er vooral “vast” vermogen is.
Daarna kun je erfbelasting correct afhandelen en voorkom je dat de erfenis later onverwacht effect heeft op box 3 of toeslagen.

Disclaimer: dit artikel is algemene informatie en geen persoonlijk (fiscaal of juridisch) advies. Situaties met een woning, onderneming, buitenlandse bezittingen of conflicten tussen erfgenamen kunnen extra regels hebben. Raadpleeg bij twijfel de Belastingdienst of een adviseur.