Het simpele idee achter teruggave of bijbetalen

Zie je belastingaangifte als een eindafrekening.
Tijdens het jaar gebeurt er al van alles: bij loondienst houdt je werkgever loonheffing in,
en sommige mensen betalen via een voorlopige aanslag alvast vooruit.

Stap 1: je inkomen wordt bij elkaar opgeteld

De Belastingdienst kijkt naar je inkomsten per box. In de meeste “standaard” situaties gaat het vooral om box 1:
inkomen uit werk en woning (bijvoorbeeld salaris, uitkering, winst uit onderneming).

Voorbeelden van inkomsten die meetellen

• Salaris (loondienst)
• Winst uit onderneming of bijverdiensten (als dat van toepassing is)
• Uitkeringen (bijvoorbeeld WW)
• Pensioen

In box 2 en box 3 kan ook belasting ontstaan (bijvoorbeeld bij aanmerkelijk belang of vermogen),
maar voor veel beginners is box 1 het grootste deel.

Stap 2: aftrekposten verlagen je belastbare inkomen

Daarna kijkt men naar aftrekposten: bedragen die je onder voorwaarden mag aftrekken,
waardoor je belastbare inkomen lager uitkomt.

Waarom aftrekposten invloed hebben op teruggave

Als er gedurende het jaar loonheffing is ingehouden alsof je géén aftrek had,
maar je blijkt later wél aftrek te hebben, dan heb je meestal te veel betaald — en krijg je vaker geld terug.

Stap 3: de belasting wordt berekend over het belastbare inkomen

Na inkomen minus aftrekposten blijft er een belastbaar inkomen over.
Daarover wordt de belasting berekend volgens de tarieven die gelden voor dat jaar (2026).

Je hoeft de schijven niet perfect uit je hoofd te kennen om dit te begrijpen.
Het belangrijkste is: hoger belastbaar inkomen = meestal meer belasting.

Stap 4: heffingskortingen worden eraf gehaald

Daarna komen de heffingskortingen: dat zijn “kortingen” op de te betalen belasting.
Zie het als: eerst berekent men de belasting, daarna gaat er korting vanaf.

Waarom heffingskortingen vaak zorgen voor teruggave

In sommige situaties is er gedurende het jaar te weinig rekening gehouden met heffingskortingen
(bijvoorbeeld bij wisselende banen of meerdere werkgevers).
Dan betaal je te veel loonheffing en kan er een teruggave ontstaan.

Stap 5: wat je al betaald hebt wordt verrekend

Nu komt het moment dat bepaalt of je geld terugkrijgt of moet bijbetalen:
de Belastingdienst vergelijkt de uitkomst met wat er al is betaald of ingehouden.

• Ingehouden loonheffing (staat meestal op je jaaropgave)
• Voorlopige aanslag (maandelijkse betalingen of teruggaves)
• Andere voorheffingen (afhankelijk van je situatie)

Waarom moet je vaak bijbetalen? De meest voorkomende oorzaken

• Meerdere inkomensbronnen: bijvoorbeeld twee banen, of loondienst + bijverdiensten
• Werkgever hield te weinig in: kan gebeuren bij wisselingen of verkeerde loonheffingsinstellingen
• Voorlopige aanslag te laag: je schatting was te optimistisch
• Nieuwe inkomsten: bonus, nabetaling of onverwachte extra inkomsten

Waarom krijg je vaak geld terug? De meest voorkomende oorzaken

• Te veel loonheffing ingehouden: bijvoorbeeld bij baanwissel of meerdere werkgevers
• Aftrekposten waar geen rekening mee is gehouden: waardoor je belastbare inkomen lager uitkomt
• Heffingskortingen: die pas bij de eindberekening volledig zijn toegepast
• Voorlopige aanslag te hoog: je hebt vooruitbetaald en krijgt nu een deel terug

Voorbeelden in normale taal

Voorbeeld 1: teruggave door “te veel ingehouden”

Je werkte een paar maanden bij werkgever A en daarna bij werkgever B.
Beide werkgevers hielden loonheffing in alsof je het hele jaar bij hen werkte.
Bij de eindberekening blijkt dat je totaal te veel hebt betaald → je krijgt terug.

Voorbeeld 2: bijbetalen door extra inkomsten

Je hebt loondienst, maar daarnaast verdien je geld met een bijbaan of kleine inkomstenstroom.
Over die extra inkomsten is niet automatisch genoeg belasting ingehouden.
Bij de aangifte komt de eindafrekening → je moet bijbetalen.

Voorbeeld 3: voorlopige aanslag voorkomt een klap

Je verwacht al dat je aan het einde van het jaar moet bijbetalen, dus je vraagt een
voorlopige aanslag
aan en betaalt maandelijks vooruit. Dan is de eindafrekening meestal kleiner.

Hoe voorkom je een grote verrassing?

1. Check je jaaropgave(s): klopt het ingehouden bedrag ongeveer met wat je verwacht?
2. Heb je extra inkomsten? reken dan conservatief en zet geld apart
3. Verandert je situatie? pas je voorlopige aanslag aan
4. Bewaar overzicht: één lijstje met inkomen, aftrekposten en “al betaalde belasting” helpt enorm

Veelgestelde vragen

Krijg ik automatisch terug als ik te veel loonheffing heb betaald?

Vaak wel, maar meestal pas na je aangifte.
De aangifte is het moment waarop alles bij elkaar wordt opgeteld en verrekend.

Kan ik bijbetalen voorkomen?

Soms wel, soms niet. Bijbetalen is niet “fout”, het betekent vooral dat er eerder te weinig is betaald/ingehouden.
Met een voorlopige aanslag kun je de betaling vaak spreiden.

Heeft een teruggave altijd met aftrekposten te maken?

Nee. Veel teruggaves komen simpelweg doordat er te veel loonheffing is ingehouden.
Aftrekposten kunnen het effect wel vergroten.

Conclusie

Teruggave of bijbetalen draait in 2026 vooral om balans: wat had je moeten betalen versus wat is al betaald.
Door inkomen, aftrekposten en heffingskortingen goed te snappen, zie je snel waar het verschil vandaan komt.
En met een
voorlopige aanslag
kun je grote verrassingen vaak voorkomen of in elk geval spreiden.

Disclaimer: dit artikel is algemene informatie en geen persoonlijk belastingadvies. Regels, drempels en tarieven kunnen veranderen en jouw situatie kan afwijken.