Wat is inkomstenbelasting?

Inkomstenbelasting is de belasting die je betaalt over je inkomen
Maar “inkomen” betekent niet alleen salaris
In Nederland kijkt de Belastingdienst ook naar bijvoorbeeld winst uit een eigen bedrijf, inkomsten uit een BV, en vermogen zoals spaargeld en beleggingen

Om dat overzichtelijk te maken, is alles verdeeld in box 1, box 2 en box 3
Het belangrijkste om te onthouden: dezelfde euro voelt niet overal hetzelfde
Een euro loon valt onder andere regels dan een euro dividend of een euro spaargeld

Waarom zijn die boxen belangrijk?

• Andere regels per box: aftrekposten, heffingskortingen en vrijstellingen werken niet overal hetzelfde
• Andere berekening: box 3 werkt anders dan “normaal loon”, omdat het gaat om vermogen op een peildatum
• Andere keuzes: of je iets als loon, dividend of winst ontvangt kan invloed hebben op je belastingdruk (zeker als je ooit met een BV werkt)

Box 1 uitgelegd: inkomen uit werk en woning

Box 1 is de box die de meeste mensen het best kennen
Hier valt vrijwel alles onder dat te maken heeft met werken en wonen

Wat valt meestal in box 1?

• Loon uit dienstverband (salaris)
• Winst uit onderneming (als je ondernemer bent voor de inkomstenbelasting)
• Inkomsten als freelancer/zzp’er (vaak als “resultaat uit overige werkzaamheden” of winst uit onderneming)
• Uitkeringen en pensioen
• Eigen woning (bijvoorbeeld hypotheekrente en bijbehorende regels)

Voorbeeld in normale taal

Je werkt bij een werkgever en verdient € 45.000 per jaar
Dat inkomen zit in box 1
Veel belasting wordt al ingehouden via loonheffing, maar via je aangifte wordt het definitief rechtgetrokken

Box 2 uitgelegd: inkomen uit aanmerkelijk belang

Box 2 is relevant als je (samen met je fiscale partner) 5% of meer van de aandelen bezit in een BV (of vergelijkbare vennootschap)
Dit heet een “aanmerkelijk belang”

Wat valt meestal in box 2?

• Dividend dat je ontvangt uit je eigen BV
• Winst bij verkoop van je aandelen (bijvoorbeeld als je je BV verkoopt)
• Soms andere uitkeringen die met je aandelen te maken hebben

Voorbeeld in normale taal

Je hebt een BV en keert jezelf dividend uit
Dat dividend is geen salaris (box 1), maar inkomen uit aanmerkelijk belang (box 2)

Voor veel beginners is box 2 pas relevant als je een BV hebt of overweegt
Heb je alleen een baan en spaargeld, dan heb je meestal te maken met box 1 en box 3

Box 3 uitgelegd: belasting over vermogen

Box 3 gaat over je vermogen: wat je bezit minus bepaalde schulden
Denk aan spaargeld, beleggingen en (in veel gevallen) crypto
Box 3 werkt anders dan box 1, omdat het niet draait om “wat je dit jaar verdiende”, maar om wat je had op een peildatum

Wat valt vaak in box 3?

• Saldo op betaal- en spaarrekeningen
• Beleggingen (aandelen, ETF’s, fondsen)
• Crypto als vermogen (bij veel particuliere situaties)
• Een tweede woning of ander bezit dat niet je eigen woning is (afhankelijk van situatie)

Voorbeeld in normale taal

Je hebt op 1 januari € 12.000 spaargeld en € 8.000 aan beleggingen
Dat vermogen hoort bij box 3
Of je dat jaar veel of weinig rente kreeg, is minder belangrijk dan de waarde op de peildatum en de regels die dat jaar gelden

Welke box heb jij nodig? (snelle keuzehulp)

Je kunt tegelijk inkomen in meerdere boxen hebben
Bijvoorbeeld: salaris (box 1) en spaargeld/beleggingen (box 3)

Veelgemaakte fouten (en hoe je ze voorkomt)

• Vermogen verwarren met inkomen: spaargeld is geen “loon”, het valt meestal in box 3
• Peildatum vergeten: box 3 kijkt vaak naar waarde op 1 januari, niet naar je saldo “nu”
• Dividend verwarren met salaris: dividend uit een BV valt meestal in box 2, salaris in box 1
• Blind vertrouwen op vooraf ingevuld: veel klopt, maar niet alles; jij blijft verantwoordelijk voor controle

Veelgestelde vragen

Kan ik in meerdere boxen tegelijk vallen?

Ja
Veel mensen hebben box 1 (werk) en box 3 (vermogen) tegelijk
Box 2 komt er meestal pas bij als je (of je partner) een aanmerkelijk belang hebt in een BV

Valt crypto in box 3?

In veel particuliere gevallen wordt crypto gezien als vermogen en valt het in box 3
Bij heel actieve handel of een zakelijke opzet kan dat anders worden beoordeeld
In je aangifte is het belangrijk dat je je waarde op de juiste peildatum kunt onderbouwen met overzichten

Waarom voelt box 3 “oneerlijk” voor sommige mensen?

Omdat box 3 anders rekent dan “belasting over je echte opbrengst”
Het systeem en de details kunnen per jaar veranderen
Daarom is het verstandig om elk jaar de box 3-sectie in je aangifte extra zorgvuldig te controleren

Waar zie ik welke boxen ik heb?

In je online aangifte zie je de onderdelen vaak terug als “Inkomen”, “Aanmerkelijk belang” en “Sparen en beleggen”
Als je twijfelt, begin met de basisgids voor de aangifte en loop stap voor stap door de onderdelen

Conclusie

In 2026 blijft de kern simpel: box 1 is werk en woning, box 2 is je eigen BV-aandelen, box 3 is je vermogen
Als je weet in welke box iets valt, snap je sneller welke regels gelden en waar je op moet letten bij je aangifte

Disclaimer: dit artikel is bedoeld als algemene uitleg en geen persoonlijk belastingadvies. Regels, tarieven en grenzen kunnen per jaar wijzigen en hangen af van je situatie